Bạn đang vừa đi làm vừa cố gắng ôn chứng chỉ hành nghề nhưng thấy lịch học luôn bị đẩy lùi? Đây là chuyện chúng tôi gặp rất thường xuyên khi đồng hành cùng kỹ sư, nhà thầu và nhân viên văn phòng. Qua nhiều lần hỗ trợ học viên, đội ngũ nhận ra vấn đề hiếm khi nằm ở năng lực cá nhân. Phần lớn nằm ở cách tổ chức việc học. Bài viết này tổng hợp những nguyên tắc thực tế, giúp bạn giữ nhịp học đều đặn dù lịch trình dày đặc đến đâu.
Vì sao khó duy trì việc học khi vừa làm vừa học
Buổi tối sau giờ làm, đa số người đi làm chỉ còn đủ sức lo bữa cơm và vài việc nhà. Mở sách ôn thi lúc đó gần như là điều xa xỉ. Công việc, gia đình và các mối quan hệ đã chiếm gần hết quỹ thời gian. Khi lịch học chỉ được nhét vào những khoảng trống ít ỏi, nó rất dễ bị gạt sang một bên mỗi khi phát sinh việc khác.
Chúng tôi từng gặp một học viên là kỹ sư giám sát công trình. Mỗi tối anh chỉ có khoảng một tiếng rảnh, sau khi con đã ngủ. Anh kể khó khăn lớn nhất không phải thiếu tài liệu. Anh không biết nên ôn phần nào trước. Kết quả là anh mở sách ra rồi lại gấp lại, vì chưa xác định được trọng tâm cần học.
Một khó khăn khác đến từ tâm lý. Sau vài tuần cố gắng mà chưa thấy kết quả rõ ràng, nhiều người bắt đầu nghi ngờ chính phương pháp của mình. Cảm giác học mãi mà kiến thức vẫn rời rạc, làm bài vẫn mắc những lỗi quen thuộc, khiến động lực giảm dần theo thời gian.
Ngoài ra, không ít người bắt tay ôn thi khi chưa xác định rõ mình cần học gì và học đến đâu thì đủ. Thiếu lộ trình cụ thể ngay từ đầu khiến việc học trở nên tản mạn. Lúc thì dồn dập ôn cấp tốc, lúc lại bỏ bê cả tuần liền. Vì vậy, xây dựng một lộ trình khoa học là bước quan trọng nhất trước khi làm bất cứ điều gì khác.
Chia lộ trình theo từng giai đoạn để việc học rõ ràng
Thay vì học tràn lan theo cảm hứng, chúng tôi khuyến khích học viên chia mục tiêu lớn thành các cột mốc theo tuần và theo tháng. Cách làm này giúp bạn biết chính xác cần hoàn thành gì trong từng giai đoạn. Tiến độ nhờ vậy không còn là cảm giác mơ hồ, và bạn cũng dễ nhận ra khi nào mình đang chậm lại.
Lấy ví dụ mục tiêu ôn thi chứng chỉ hành nghề trong ba tháng. Bạn có thể chia thành ba giai đoạn khá rõ ràng:
- Tháng đầu tiên dành để nắm khung kiến thức tổng quát, đọc kỹ các quy định và tiêu chuẩn liên quan.
- Tháng thứ hai chuyển sang luyện đề theo từng chuyên đề nhỏ, đối chiếu đáp án và ghi lại lỗi sai lặp lại.
- Tháng cuối cùng dồn vào tổng ôn, hệ thống lại toàn bộ kiến thức và làm thử đề hoàn chỉnh trong thời gian giới hạn.
Một học viên của chúng tôi đã áp dụng cách chia này khi ôn chứng chỉ hành nghề giám sát công trình. Ban đầu anh khá hoài nghi, vì nghĩ lập kế hoạch chi tiết sẽ tốn thêm thời gian. Nhưng sau tháng đầu tiên, anh nhận ra mình không còn cảm giác học mà chẳng biết đang đứng ở đâu. Theo anh, đó là khác biệt lớn nhất so với cách học tự phát trước kia.
Nếu bạn đang chuẩn bị cho một kỳ thi mang tính chuyên môn cao, nên tìm hiểu kỹ điều kiện và đề cương từ đầu. Chẳng hạn, ôn thi chứng chỉ hành nghề giám sát có những yêu cầu về hồ sơ và nội dung khác với nhiều chứng chỉ khác, nên việc xác định đúng khung kiến thức sẽ giúp bạn không phải học lại từ đầu.
Ôn tập ngắt quãng: cách giúp kiến thức nhớ lâu hơn
Ôn tập ngắt quãng, hay còn gọi là spaced repetition, là nguyên tắc chúng tôi luôn nhắc học viên áp dụng. Thay vì học dồn một lần rồi bỏ đó, bạn quay lại ôn kiến thức cũ theo các mốc thời gian giãn dần. Hôm sau ôn lại, vài ngày sau ôn tiếp, rồi một tuần sau ôn thêm một lần nữa.
Não bộ ghi nhớ tốt hơn khi được nhắc lại thông tin đúng lúc sắp quên. Nhồi nhét một lần rồi bỏ quên hoàn toàn thường chỉ giúp bạn nhớ được vài ngày. Với những kiến thức mang tính quy định, con số và mốc thời gian trong ngành xây dựng, cách ôn này phát huy hiệu quả rõ rệt. Chúng tôi từng thấy nhiều học viên chuyển từ học dồn sang ôn ngắt quãng, và họ nhận xét khả năng nhớ công thức và thông số kỹ thuật cải thiện rõ chỉ sau vài tuần.
Giữ một khung giờ học cố định mỗi ngày
Duy trì một khung giờ học cố định, dù chỉ 30 đến 45 phút mỗi ngày, quan trọng không kém việc chọn đúng phương pháp. Một buổi sáng sớm trước giờ làm hoặc nửa tiếng sau bữa tối đều có thể trở thành thói quen nếu bạn giữ đều đặn. Học ít nhưng đều thường hiệu quả hơn nhiều so với dồn cả buổi cuối tuần rồi bỏ trống suốt tuần sau.
Với những ai đang ôn ngoại ngữ song song với chuyên môn, luyện tập ngắn mỗi ngày lại càng cần thiết. Bạn có thể tham khảo thêm cách luyện phản xạ tiếng Anh mỗi ngày để áp dụng nguyên tắc tương tự cho kỹ năng nghe và nói, thay vì chỉ học ngữ pháp một cách máy móc.
Gắn lý thuyết với công việc thực tế
Học lý thuyết suông rất dễ khiến kiến thức nằm im trên giấy. Chúng tôi luôn khuyên học viên kết hợp phần lý thuyết với các bài tập sát công việc hằng ngày. Một kỹ sư ôn chứng chỉ hành nghề, chẳng hạn, nên thử áp dụng ngay kiến thức vừa học vào một hồ sơ dự án thật tại nơi làm việc. Đừng chỉ làm bài tập mẫu trong sách rồi dừng lại.
Với những chứng chỉ mang tính đặc thù, tìm đúng nguồn tài liệu ngay từ đầu sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian. Người ôn chứng chỉ quản lý dự án cần nắm chắc khung kiến thức và quy trình theo đúng yêu cầu của kỳ thi. Học lan man từ nhiều nguồn không thống nhất thường chỉ khiến bạn tốn thêm thời gian mà không rút ngắn được lộ trình.
Có người còn vừa đi làm vừa ôn chứng chỉ ngoại ngữ để phục vụ chuyên môn. Chẳng hạn, để làm việc với đối tác Nhật Bản, không ít học viên của chúng tôi đã tìm hiểu kỳ thi JLPT N2 là gì trước khi lên kế hoạch ôn luyện. Trường hợp này vẫn áp dụng nguyên tắc chia nhỏ mục tiêu và ôn ngắt quãng, chỉ khác ở nội dung kiến thức cần ôn.
Công cụ đơn giản giúp duy trì thói quen tự học
Ngoài phương pháp, công cụ hỗ trợ cũng góp phần không nhỏ vào việc giữ thói quen học tập lâu dài. Bạn không cần đầu tư gì phức tạp. Một ứng dụng ghi chú giúp hệ thống kiến thức theo chủ đề, thay vì rải rác trong nhiều cuốn vở. Flashcard hỗ trợ ôn thuật ngữ chuyên ngành hoặc công thức, đúng theo nguyên tắc lặp lại ngắt quãng. Một lịch nhắc việc trên điện thoại giúp bạn không bỏ lỡ buổi ôn đã lên kế hoạch.
Một cuốn sổ tay nhỏ để ghi lại lỗi sai lặp lại khi luyện đề cũng rất hữu ích, vì đó chính là cơ sở để ôn tập trước ngày thi. Cuối cùng, một nhóm học nhỏ cùng đồng nghiệp sẽ giúp bạn trao đổi khi gặp phần kiến thức khó mà tự giải quyết một mình không xuể.
Nếu bạn muốn tìm thêm bài viết về chứng chỉ hành nghề, kỹ năng nghề nghiệp và kinh nghiệm ôn thi, có thể ghé trang chủ Viện Xây Dựng Đất Việt để xem các chủ đề liên quan.
Kết luận
Kỷ luật duy trì thói quen học mỗi ngày, dù chỉ vài chục phút, thường mang lại kết quả bền vững hơn nhiều so với việc nhồi nhét vào cuối tuần. Một lộ trình rõ ràng ngay từ đầu giúp bạn biết mình đang ở đâu trong hành trình ôn thi, thay vì loay hoay không biết bắt đầu từ đâu. Với người đi làm, thời gian là nguồn lực khan hiếm nhất, nên chọn đúng phương pháp còn quan trọng hơn cả.
Chúng tôi tin rằng áp dụng đều đặn những nguyên tắc trên, từ chia nhỏ mục tiêu, ôn ngắt quãng cho đến gắn lý thuyết với công việc thực tế, sẽ giúp bạn vừa nâng cao chuyên môn vừa đi đúng hướng trong hành trình phát triển kỹ năng nghề nghiệp lâu dài.